| Bugün basta Almanya olmak üzere bir cok Kovik'li
yurtdisinda yasiyor. Artik Almanyada 3. nesil yasamaktadir. Cogumuz
icin Almanya ikinci, bazilarimiz icinde birinci vatan durumunda.
Burada dogmus, büyümüs bir cogunun cocuklari. Hic süphesizki Kovik'ten
Almanya'ya ve daha sonra Avusturya'ya göc etmenin bir hikayesi vardir.
Bu göc oldukca interesanttir.
Insanlik tarihinde insanlar her zaman göc etmislerdir. Savaslar,
dogal felaketler genelde insanlarin göc etmelerine, ülkelerini terkedip
baska yerlere göcmelerine neden olmustur. Yanliz o zamanlar ulasim
modern ve cok gelismis olmadigi icin bir yerden bir yere göc bugünki
kadar uzaklara olmamistir. Bunun yaninda Afrikadan yerlilerin köle
olararak Amirikaya getirilme olayi olmustur. Bilinen köle ticareti.
Göcler genelde dis zorlamalar ve baskilarla olmus, günümüzde Avrupaya
yapilan göc ise dar anlamiyla gönüllü bir göc olmustur.
Kovik'ten Almanya'ya yapilan göcde bu kapsama girer. Yanliz bu
göcü anlamak icin 1967 lere uzanmak, Kovik köyüne ve ordaki yasam
bicimine bakmak gerekir. Bugünün degil, o zamanin Kovik köyü. O
zaman bugün hepimizin dogal ve normal gördügü Kovik-Almanya oldukca
göcü interesanttir. 1967 tarihine kadar Kovik kendi dünyasina kapali
bir köy durumundadir. Askere gidip gelenler disinda, köylülerin
dis dünya iliskisi cok sinirlidir. Dünyalari bazi Varto köylüleri,
Gindor ve Newala Seytan ile sinirliydi. Kore savasina Vahdettin
ve Ayhan amcalar gönderilmistir. Celeple birlikte Erzurum'a gidip
gelenler, Erzurumu anlatmakla bitiremezlerdi.
Kovik'ten Van'da mezun olan M. Emin Dede, Aktas Sarikaya, Haydar
Gülsever ve Ismail Akbal gibi ögretmenler vardi. Köyde Gazete, Radyo
ve Televiziyon yoktu. Böylece dis dünya ile iliskiler dardi. Köy
,Alevilige dayanan gelenekler ve ahlak kurallarina göre idare ediliyordu.
Gecim kaynagi tarim ve hayvancilikti. Pazar icin üretim yapilmiyordu.
Varolanlar ancak gecime yetiyordu. Köylülerin 40 ile 50 arasi koyunu
ve bir kac büyük bas hayvani bulunuyordu. Iste böyle bir köyden
Almanya'ya, binlerce Km uzaklikta yabanci bir ülkeye gelis göcü
nasil oldu sorunuyla karsilasiyoruz. Kücük bir göcün büyük hikayesi.
1) Ilk gelmeler ve gelis sekilleri
2) Kimler geldi ve takip
3) Ilk gelenlerin, Kovik'e ilk izine gelmeleri
4) Almanya da calisma ve yasam kosullari
5) Is kazalari
6) Köyle iliskiler ve iletisim
7) Almanya da yasamlari ve yerlesmeleri
8) Burda doganlar. Bir, iki, ücüncü nesiller
9) Kovik kültürünün, Almanyada ki Kovikler üzerindeki etikileri.
(Ticaret-Politika-Egitim)
Kovik’ten ilk olarak Ayhan Bal, Belcikaya geldi. Daha sonra Zabut
Bektas, Bektas Sarikaya, Haydar Baba, Mustafa Sahin ve Riza Gülsever
Almanya’ya geldiler. Köyde hic kimse Almanya’nin nerede oldugunu
bilmiyordu. Almanya bilinmiyen bir ülkeydi, sanki Mus’un biraz ütesindeymis
gibi algilaniyordu. Almanya, bilinmeyen bir ülkeye gidis yolu 1966
Varto depremiyle acildi. Bilinen suydu, Almanya denilen bir ülkeye
gidilecek, orada cok para kazanilacak ve sonra cok para ile geri
dönülecek.
Almanya’ya gönderilme isini devlet yüklenmisti. Bu isi Mus Is ve
Isci bulma kurumu yapiyordu. Zaten insanlar icin bu kavramlar yeniydi.
Pasaport, Yurtdisi, Almanya, Is ve Isci bulma kurumu kavramlarindan
kimse bir anlam cikaramiyordu. Yukarida adi yazilan Kovik’lilar
Musa gönderildiler. Devlet ve kurumlariyla ilk yakin iliskiler.
Vardo’da resim cekme, bazi belgeler ve Mus yolculugu. Mus’ta pasaport
alinmadan önce Isatanbula gönderilme.
Istanbulda saglik kontrolu yapiliyordu. Göz ve dis muanesi, boy
uzunlugu vs. Tam saglikli olanlar Almanya’ya gidebilirlerdi. Modern
köle ticareti baslamisti. Gözlerinde, Dislerinde bozukluk olanlar,
boyu kisa olanlar gönderilmiyordu. Bu saglik kontorolünden gecenler,
Mus’a geri geliyorlardi. Mus’ta kendilerine pasaport verildikten
sonra, Almanya’ya gönderilme günü belirleniyordu. Köyde heycan son
noktadaydi. Tüm köy bunun heycanini yasiyordu. Psikolojik olarak
cok ilgincti. Bilinmeyen, basi sonu beli olmayan bir gidisin heycani.
Köylülerimiz bu gün gelince, Trenle Istanbula ve oradanda Almanya’ya
geldiler. Dilini kültürünü bilmedikleri, belirsiz bir ülkeye. Kovik’tan
Almanya’ ya uzanan bir yolculuk. Artik Almanya’daydilar. Daha issizlik
nedir bilmiyorlardi. Sivil askerlik baslmisti. Ilk eve giren sey
calar saat oldu. Artik istedikleri zaman ise gidemezlerdi. Sabah
erkenden kalkmak gerekiyordu. Bunun icin calar saat gerekliydi.
Cok farkli bir dünyaya girmislerdi.
|