Inanç ve Geleneklerimiz

Elimizde yazili herhangi bir kaynak olmadigi icin geleneklerimiz hakkinda arasastirmalarimiz sürüyor. Bize; Dügün, Sünnet, Yayla yasami, Mezar kaldirma, Hayrat, Muharrem, Kale Gaxend, Xızır haftası, Heftemal, Kirvelik ve daha isimilerini yazmadigimiz, gelenek ve göreneklerimiz hakkinda bilgi verebilecek, dostlarin yardim ve destegine ihtiyacimiz var. Bu konuda bilgisi olan dostlarin, bize yazmalarini rica ediyoruz. Geleneklerimizin kaybolup gitmesini  önlmek ve bizden sonrakilere hic degilse, yazili bir kaynak birakmak icin sizlerin yardimina ihtiyacimiz var. Bize; info@kovik.de  adresinden ulasabilisiniz.

• Kovık'ta bir baskaydi, dilan: Bir dönemdir gelip gecen...bir dönemdir yürekte bir aci sizi birakip giden. Hep seni sevdim, bir gece vakti. Ayin savkiydi kel a Budê nin üstünde yükselen. Sen sevdim bir kovik gecesinde, disarida diz boyu kar, lüksün isiginda dilan, seni sevdim kara kasli oglan, narin kiz seni sevdim. Seni hele besiginde daha yeni gözünü acmis bebek...seni sevdim. Seni sevdim hemberde gencecik kiz....devamı>>

• Zozan kar altindadir: Zozan vaktidir. Sicak bir günün sabahidir. Daglarin yücesinde konaklayacak bu göcerler...War ê Sehid'e yolculuktur...Sabahin safaginda kalkan gencecik kizlarin sevdasidir, zozan. Analarimizin yolculugudur. Berxvanlar kuzularini, sivanlar da koyunlarini sürer, Golamara'dan Gol a Xece'ye, ordan da nawala hotani gectinmi artik, War e Sehid'e koyun ve kuzular yol almistir .....devamı>>

• Kutsal mekanlar ve kirvelik: Kovik'in arkasinda Gol a sar durur.. Kovik'tan yola ciktiginizda Ser ê Xoydaniya, daha sonra Ser ê garanê, Kevir ê Hama ve sonrasinda Gol a Sar... Gol a Sar ziyaretgahdir. Kutsal bir mekandir. Daglarin koynunda soguk suyu ile saygi uyandirmistir. Adaklara mekan olmus dua verilip murad alinmistir. Kutsal oldugu icin de dilegin ugrak yeri olmustur, yüz yillardir....devamı>>

• Kal ê Gaxan: Hîv a zerî li ser kel a Bûdê da digerîya û bilnd bû. Demek xwes bû. Ghotinek heye tê ghotin kû sal bi sal xwezel bi sal a par. Raste salen berê gelek xwes bûn. Li gund e me Kovik ê dîlan hebû, shahî hebû, bratî hebû. Her dem ken û hezkirin hebûn. Demak kû dergûs ji diya xwe bibana zad dihat malê. Sîr, zerfet, xasil, tolme, girik, helîse, û ê din. Yek jî di wî demêde kal ê gaxanê hebû...devamı>>

• Evlilik kurumu: Varto talib toplumu'nun örf ve adetlerinde evlilik, umumiyetle evlenme çağına erişmiş olan genç kızlar ve oğlanlar düğünlerde, bayramlarda ve şenliklerde birbirlerini görüp, tanıştıkları gibi, oğlanın annesi de bulunduğu her ortamda oğluna kız beğenmeye çalışır. Neticede oğlan ile kız birbirlerini beğenirse, oğlan bu niyetini ailesine açıklar. Oğlan'ın ailesi, evlenmeye niyetli olan oğlanı, beğendiği kızın evine günderir, oğlan kızın evinde üç gün kalır. Bu üç günlük süre içinde kız ve oğlan birbirlerini daha iyi tanımaya çalışırlar. Şayet oğlan ve kız evlenme konusunda bir anlaşmaya varırlarsa, bu niyetlerini ailelerine açıklar.. devamı

• Mısayiv (Müsayib):Mısayiv , bu kelime Dêrsim dilinde "Yol kardeşliği" anlamında kullanılır. Mısayiv kurumunun temeli, kendine özgü talib Yol'unun bir kurumudur. Her Yol talibi, akranı bir gençle kendine mısayiv tutmakla mükellefdir. Mısayivler, iyi gününde tüm gözellikleri paylaştıkları gibi, dar gününde de mümkün mertebe, imkanlar dahilinde birbirlerine bağlı ve birbirlerine yardımcı olmakla yükümlüdürler... devamı>>

• HIZIR CEM'İ (ŞEWA XEYLAS):Xeylas gecesi, duaların kabul, muradların hasıl olduğu mukaddes bir gecedir. Bu mukaddes geceyi ibadetle geçirenlere, Hızır hanelerine uğramakla beraber sıhat, mutluluk ve rızık dağıttığı bir gecedir. Xeylas gecesi Rayver, ibadethanede hizmet alan kişileri tespit eder ve görevlendirir. Oniki hizmetten görev alan kişiler, ibadethane'nin temizlik, aydınlatma ve su ihtiyacı gibi, hizmetleri tehmin ettikten sonra, ibadethane'de ulu divan kurulur. Ulu divan'dan maksat, evvela yere keçe serilir, keçenin üzerine, düşek serilir, düşeyin üzerine de, dağ-keçisinin postu serilir. Rayver, bizzat çıra (çıra, kurban yağı ve fitil konularak yakılan aydınlatma kabı) yakar ve postun baş ucuna bırakır... devamı>>